Oleh: Noor Fazrina Kamal, Editor Lensa Malaysia
Ketika berkunjung ke Manila baru-baru ini, saya amat terkesan dengan suasana bandar raya tersebut yang begitu berdisiplin dalam menguatkuasakan larangan merokok di kawasan awam. Sesuatu yang jarang kita lihat di bandar-bandar besar Asia Tenggara, rakyat Manila kelihatan patuh sepenuhnya kepada peraturan tanpa sebarang rungutan atau bantahan.
Langkah tegas kerajaan Filipina, khususnya menerusi Executive Order No. 26 (2017) dan pelbagai ordinan tempatan di Manila, telah menjadikan kawasan awam mereka hampir bebas daripada asap rokok. Undang-undang ini menetapkan larangan merokok di tempat tertutup, pengangkutan awam, hospital, sekolah, pejabat kerajaan, serta kawasan yang sering dikunjungi oleh kanak-kanak. Hanya Designated Smoking Area (DSA) dibenarkan – iaitu ruang khas yang diasingkan, mempunyai pengudaraan tersendiri, serta dilarang untuk dimasuki oleh bawah umur.
Perlindungan Kesihatan Awam
Larangan ini bukan sekadar simbolik, tetapi berpaksikan kepada fakta kesihatan awam. Asap rokok sekunder terbukti meningkatkan risiko kanser paru-paru, serangan jantung, dan strok kepada perokok pasif. Dengan menutup ruang awam daripada asap rokok, kerajaan Filipina secara tidak langsung melindungi jutaan rakyatnya daripada bahaya yang tidak kelihatan ini.
Statistik jelas menyokong kejayaan dasar tersebut. Berdasarkan Global Adult Tobacco Survey (GATS) 2021, kadar penggunaan tembakau di Filipina mencatatkan penurunan ketara sebanyak 34.4% dalam tempoh 12 tahun – daripada 29.7% pada 2009 kepada hanya 19.5% pada 2021. Pendedahan masyarakat kepada asap rokok di sekolah, pengangkutan awam, serta bangunan awam juga semakin berkurangan.
Hukuman Tegas dan Berperingkat
Bagi memastikan kepatuhan, kerajaan menetapkan hukuman yang tegas. Kesalahan kali pertama boleh dikenakan denda sehingga ₱1,000 (kira-kira RM80), manakala pengulangan kesalahan boleh mencecah ₱5,000–₱10,000. Di Manila sendiri, ordinan tempatan membenarkan hukuman penjara singkat bagi pesalah berulang. Pendekatan tegas ini jelas berkesan kerana masyarakat tempatan kelihatan menghormati undang-undang tanpa banyak soal.
Perlindungan Generasi Muda
Lebih penting, larangan ini juga mengekang tabiat merokok dalam kalangan remaja. Dengan mengurangkan pendedahan visual terhadap amalan merokok, peluang generasi baharu untuk terpengaruh menjadi semakin rendah. Sekolah, taman permainan, dan kawasan rekreasi bebas asap rokok menjadi persekitaran sihat yang menyokong perkembangan anak-anak mereka.
Malaysia Perlu Mencontohi Manila
Melihat keberkesanan ini, tidak salah jika Malaysia mencontohi langkah Manila. Walaupun kita mempunyai Tobacco Products and Smoking Control Bill yang sedang diperbahaskan, penguatkuasaan di lapangan masih lemah. Masyarakat kita masih terbiasa dengan perokok di kedai makan, di tepi jalan, malah di kawasan awam yang jelas terpampang tanda larangan.
Jika Manila yang mempunyai lebih 13 juta penduduk boleh mematuhi peraturan ini, mengapa tidak Malaysia? Apa yang diperlukan hanyalah kesungguhan politik, penguatkuasaan berterusan, serta kesedaran awam bahawa kesihatan masyarakat lebih penting daripada kebebasan individu untuk merokok di tempat awam.
Penutup
Lawatan singkat ke Manila membuka mata saya bahawa bandar bebas asap rokok bukanlah mustahil. Ia realiti yang boleh dicapai dengan undang-undang yang jelas, penguatkuasaan yang tegas, dan sokongan rakyat. Malaysia wajar mencontohi inisiatif ini demi melindungi generasi kini dan akan datang daripada bahaya asap rokok.
