Kuala Lumpur, 3 Mei 2025. Di sebalik pujian terhadap pelajar yang memperoleh keputusan cemerlang dalam Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) 2024, angka mengejutkan tentang ketidakhadiran lebih 6,000 calon ke dewan peperiksaan mendedahkan sisi gelap yang jarang dibincangkan secara mendalam – krisis keciciran pelajar yang semakin membarah.
Menurut Ketua Pengarah Pendidikan, Datuk Azman Adnan, seramai 6,246 calon tidak hadir menduduki peperiksaan SPM tahun lalu. Lebih separuh daripada mereka, iaitu 57.8 peratus, telah memilih untuk bekerja – majoritinya di luar kawasan persekolahan asal mereka. Selebihnya, 35.5 peratus berdepan isu keluarga manakala 4.7 peratus mengalami masalah kesihatan.
Walaupun statistik ini menunjukkan sedikit penurunan daripada tahun sebelumnya (8,676 calon atau 2.5% pada 2023 kepada 1.8% pada 2024), angka tersebut masih cukup membimbangkan dan menunjukkan isu yang jauh lebih kompleks daripada sekadar ‘tidak hadir peperiksaan’.
Tanda-tanda Awal Sudah Lama Wujud
Pensyarah Fakulti Pendidikan UKM, Prof Madya Dr Hasnah Toran berkata, ketidakhadiran ke SPM adalah kemuncak kepada kegagalan sistem mengesan tanda awal pelajar berisiko. Antara isyarat jelas ialah kehadiran ke sekolah yang tidak konsisten, khususnya pada bulan-bulan terakhir sebelum peperiksaan.
“Ponteng sekolah antara petunjuk paling jelas. Mereka yang kerap tidak hadir ke sekolah sering kali adalah pelajar yang akhirnya tidak menduduki SPM,” tegas beliau.
Dr Hasnah turut menekankan bahawa sekolah perlu segera mengaktifkan mekanisme intervensi dalaman termasuk peranan kaunselor, guru disiplin dan Unit Hal Ehwal Murid bagi mengesan dan menangani cabaran pelajar sebelum mereka tercicir.
Ibu Bapa, Masyarakat dan Sekolah Perlu Bertindak Bersama
Mengulas tentang kecenderungan remaja memilih untuk bekerja berbanding meneruskan pelajaran, Dr Hasnah memberi peringatan bahawa keputusan sedemikian, walaupun kadangkala lahir daripada desakan hidup, boleh memberi kesan jangka panjang yang serius terhadap masa depan negara.
“Masyarakat sering bertanya ‘di mana ibu bapa mereka?’ – tetapi tidak semua pelajar bernasib baik. Ramai datang daripada keluarga yang telah gagal memberi sokongan sewajarnya.”
Jelas beliau lagi, sekolah bukan hanya bertanggungjawab dalam aspek akademik tetapi juga sebagai penghubung kepada sistem sokongan yang lebih luas. Ini termasuk peranan Jabatan Kebajikan Masyarakat dalam membantu pelajar daripada keluarga berisiko tinggi.
Krisis Kecil, Implikasi Besar: Pandangan Pakar Pendidikan
Pakar pendidikan bebas, Dr Tazli Azizan turut menyuarakan kebimbangan terhadap kadar kegagalan dan keciciran yang meningkat secara senyap. Baginya, isu ini bukan semata-mata soal keputusan peperiksaan, tetapi mencerminkan kegagalan sistem dalam menampung pelajar yang tidak sesuai dengan pendekatan pendidikan konvensional.
“Kebanyakan remaja bukannya malas – mereka sama ada membantu keluarga untuk terus hidup atau bergelut memahami kandungan pelajaran di sekolah,” ujar beliau.
Beliau menyarankan agar sistem pendidikan nasional tidak lagi terlalu bergantung kepada format peperiksaan berimpak tinggi seperti SPM. Sebaliknya, kerajaan perlu membangunkan sistem pembelajaran sepanjang hayat yang fleksibel dan inklusif.
Dr Tazli mencadangkan beberapa langkah konkrit, antaranya:
- Memperluas akses kepada Pengiktirafan Pembelajaran Terdahulu (APEL)
- Menyediakan peperiksaan format modular dan digital
- Mewujudkan laluan pendidikan alternatif yang membolehkan pelajar kembali ke sistem apabila bersedia
Langkah Proaktif Sangat Diperlukan
Kegagalan mengekang trend pelajar tidak hadir ke SPM bukan sahaja menjejaskan statistik pendidikan negara, malah memberi kesan langsung terhadap daya saing tenaga kerja masa hadapan. Pelajar yang tercicir ini berisiko tinggi menganggur atau bekerja dalam sektor tidak formal tanpa jaminan sosial.
Dr Hasnah menyeru agar semua pihak — terutama pentadbir sekolah, ibu bapa, dan komuniti — memainkan peranan aktif dalam mengenal pasti dan menyokong pelajar berisiko.
“Jika pelajar ini terus terlepas daripada perhatian, masyarakat dan kerajaan akan menanggung akibatnya pada masa akan datang.”
Sudah tiba masanya untuk melihat keputusan SPM secara holistik — bukan sekadar mengangkat yang cemerlang, tetapi turut mencari mereka yang tenggelam dan hampir tersisih.
Sistem pendidikan perlu lebih inklusif, terbuka kepada pilihan yang pelbagai dan bersedia menerima semula anak-anak muda yang mungkin belum bersedia hari ini, tetapi berpotensi besar esok.
