Lensa Malaysia
Oleh : Noor Fazrina Kamal
KUALA LUMPUR – Ketegangan di Selat Hormuz kini memasuki fasa yang semakin kritikal apabila tindakan Amerika Syarikat dilihat bukan sekadar tekanan ketenteraan, tetapi satu strategi menyeluruh untuk memaksa Iran ke meja rundingan dalam keadaan yang lebih lemah.
Dalam temu bual bersama Lensa Malaysia, pakar geostrategi dan pensyarah Universiti Malaya, Collins Chong Yew Keat menjelaskan bahawa langkah sekatan maritim yang dipelopori oleh Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, adalah sebahagian daripada strategi “tekanan maksimum” terhadap Tehran.
Sekatan Laut: Misi Sukar Amerika
Menurut Collins, Washington kini berdepan cabaran besar dalam mengawal perairan sekitar Iran. Tugas ini bukan sahaja melibatkan sekatan pelabuhan bagi menyekat aliran perdagangan dan minyak, malah turut memerlukan perlindungan terhadap ancaman seperti periuk api laut, dron dan peluru berpandu.
“Ini bukan operasi biasa. Kawalan laut berterusan adalah antara misi ketenteraan paling kompleks,” jelas beliau.
Sekatan ini memberi kesan besar kepada Iran kerana kira-kira dua juta tong minyak sehari berisiko tidak dapat memasuki pasaran global. Dalam jangka panjang, ia boleh melemahkan ekonomi negara itu secara signifikan.
Strategi Iran: Tidak Bertempur, Tetapi Mengganggu
Berbeza dengan pendekatan konvensional, Iran dijangka tidak akan melawan secara langsung. Sebaliknya, negara itu bergantung kepada taktik asimetri – menggunakan bot laju, dron dan periuk api laut untuk menimbulkan ketidakpastian.
“Dalam peperangan moden, ketakutan dan gangguan boleh menjadi senjata. Iran hanya perlu mencipta persepsi ancaman untuk meningkatkan kos dan risiko kepada pihak lawan,” kata Collins.
Menurut beliau, walaupun periuk api laut murah, kesannya sangat besar kerana ia mampu melumpuhkan keyakinan laluan perdagangan global tanpa perlu digunakan secara langsung.
Kuasa Tawar Iran Semakin Lemah
Namun begitu, Collins menegaskan bahawa kedudukan Iran kini semakin tertekan. Keupayaan ketenteraan dan pengaruhnya semakin terhakis akibat tekanan berterusan Amerika.
Selat Hormuz, yang selama ini menjadi “kad utama” Iran, juga berisiko kehilangan nilai strategiknya jika Amerika berjaya menjamin keselamatan laluan tersebut.
“Jika Iran hilang keupayaan untuk mengganggu Hormuz, ia bukan sekadar kehilangan taktik, tetapi juga pengaruh psikologi dalam geopolitik,” jelas beliau lagi.
Rundingan Nuklear: Jurang Masih Besar
Dalam perkembangan rundingan nuklear, kedua-dua pihak masih jauh daripada mencapai kata sepakat.
Amerika mencadangkan penggantungan program nuklear Iran selama 20 tahun, manakala Tehran hanya bersedia untuk tempoh lebih singkat, sekitar tiga hingga lima tahun.
Perbezaan ini menunjukkan jurang besar dalam kepentingan kedua-dua pihak.
“Iran mahu kekalkan maruah dan keupayaan strategiknya, manakala Amerika mahu memastikan Iran tidak lagi menjadi ancaman jangka panjang,” kata Collins.
Risiko Konflik Masih Wujud
Sekiranya rundingan gagal, tekanan dijangka akan meningkat, termasuk kemungkinan serangan bersasar oleh Amerika.
Namun, Collins berpandangan konflik berskala besar masih boleh dielakkan jika kedua-dua pihak memilih pendekatan lebih pragmatik.
Harapan Damai Masih Ada
Walaupun situasi tegang, Collins menegaskan bahawa ruang diplomasi masih terbuka.
“Masih ada peluang untuk de-eskalasi. Kedua-dua pihak mempunyai insentif untuk mengelakkan konflik yang lebih besar,” katanya.
Beliau menambah, kejayaan rundingan pusingan kedua akan menjadi penentu sama ada dunia menuju ke arah keamanan atau krisis yang lebih mendalam.
Kesimpulan: Dunia Memerlukan Keamanan
Dalam keadaan global yang tidak menentu, konflik di Selat Hormuz bukan sekadar isu serantau, tetapi memberi kesan kepada ekonomi dan kestabilan dunia.
“Dividen keamanan mesti menjadi matlamat utama. Dunia tidak mampu menanggung satu lagi konflik besar,” tegas Collins.
— Tamat —
